Zamglone miasto, które przez tydzień oddycha filmem, czyli pierwsze dni 34. ToruńCAMERIMAGE

Niedziela, chwilę po 13:30, jakichś 30 pismaków tłoczy się ruchliwie w korytarzu futurystycznego budynku zlokalizowanego za Jordankami, czekając na przyjazd prezydenta Pawła Gulewskiego, który wspólnie z prezesem Fundacji Tumult Markiem Żydowiczem ma ich wprowadzić w meandry tej nielichej inwestycji. W trakcie przedmowy poprzedzającej wejście do samego studia mogliśmy się dowiedzieć m.in. że przy konstruowaniu tej budowli pomagał obecny tu dzisiaj Artur Reinhart, laureat dwóch Złotych Żab, a absolutnym sercem sali głównej będzie 200-metrowy ekran LED-owy pozwalający wygenerować scenerie, jakie tylko ekipa filmowa sobie wymaży. Owy ekran ma zostać wykorzystany przy nakręceniu 4 brakujących scen do zawieszonego z przyczyn finansowych filmu "Kantor".

Po wejściu na salę główną oczom zgromadzonych ukazała się monumentalna zwisająca z sufitu hali 40-tonowa kratownica czekająca na wspomniany wcześniej 200-metrowy ekran. Prezydent Gulewski wspólnie z Markiem Żydowiczem ogłosił plany stworzenia w Toruniu podstawowej szkoły filmowej, a także zrealizowania planowanego "Muzeum Wyobraźni Davida Lyncha", na które już teraz oczekuje 13 kontenerów artefaktów z planu Twin Peaks dostarczonych przez samego mistrza reżyserii w ostatnich 5 latach jego życia.

- Dzięki zewnętrznej okładzinie innej niż pierwotnie planowano, przy odpowiedniej pogodzie budynek zlewa się całkiem z horyzontem, pozostawiając tylko sam ekran LED-owy niczym statki kosmiczne w Nowym Początku — mówił Marek Żydowicz, niezaprzeczalnie dumny ze swojego dziecka, które powstawało latami.

Po tym typowo medialnym evencie czas na prawdziwe mięso tego festiwalu, czyli filmy. Niedzielny wybór padł na pokaz specjalny "Your Mother Your Mother Your Mother", historię o płatnym zabójcy, desperacko próbującym wychować trójkę dzieci po stracie ich matki, jednocześnie walczącym z wewnętrznym konfliktem wynikającym z jego duchowości. Film wizualnie ocieka stylem, Mahershala Ali w roli głównej czaruje charyzmą, a John Cho, pomimo pewnej kreskówkowości swojej roli, wypada bardzo dobrze jako złowieszczy lider sekty, która równomiernie kocha Jezusa i broń palną. Dialogi są ostre jak miecze, którymi operuje główny bohater, a humor absolutnie dowozi. Sekwencje akcji są przeprowadzone znakomicie i bardzo fizycznie, a przekaz o instrumentalnym traktowaniu wiary przez złych ludzi jest wybitnie aktualny. Wątek rodzicielski jest autentycznie poruszający, uciekając od taniej ckliwości.

Bassam Tariq, reżyser obrazu obecny na sali Jordanek, zawadiacko przywitał się ze zgromadzonymi słowami tłumaczonymi na "Salam alejkum dla moich muzułman", z kolei również obecna tego wieczoru operatorka Katelin Arizmendi mówiła: - Kiedy zaczynaliśmy pracę nad tym filmem, nie byłam jeszcze rodzicem, ale gdy pokazywaliśmy go na Toronto International Film Festival, byłam cztery miesiące po narodzinach mojej córki. W tych okolicznościach ten film uderza inaczej.

W poniedziałek ruszyliśmy już na pełnych festiwalowych obrotach, startując od 10:00 filmem z konkursu głównego — "Dzień Objawienia" w reżyserii Stevena Spielberga ze zdjęciami laureata tegorocznej nagrody festiwalowej "THR Visionary in Cinematography Award" Janusza Kamińskiego. Mając na uwadze, że moim zdaniem ostatni dobry film Spielberga to "Monachium" z 2005, oczekiwania były duże… i nie do końca tu wszystko zagrało.

Absolutnie nie mogę się przyczepić do zdjęć Kamińskiego. Przykładowo, sekwencja pościgowa z pociągiem była bardzo pamiętna. Jednakże całościowo jest to projekt, który bardzo widowiskowo ugiął się pod ciężarem własnych ambicji. Spielberg nie był w stanie zdecydować, czy chce zrobić thriller konspiracyjny o tym, jak publika zareaguje na potwierdzenie istnienia życia pozaziemskiego, łącząc to z refleksjami na temat miejsca religii we współczesnym świecie (na czym absolutnie powinien się skupić, bo ta pierwotna myśl była niezła), czy film drogi, czy też baśń, więc ostatecznie zrobił wszystko na raz. Ton jest niespójny. Wybrzmiewa, to wszystko momentami dość czerstwo, aczkolwiek są też fragmenty, w których gwiazdorska obsada (Emily Blunt, Colin Firth, Josh O’Connor, Colman Domingo) bawi się tym wszystkim, rozgrzeszając błędy scenopisarskie i reżyserskie. Ścieżka dźwiękowa napisana przez Johna Williamsa klasycznie prezentuje poziom czołówki Hollywood.

Następny przystanek to, jak zawsze, unikatowy pokaz świeżego spojrzenia na sztukę filmową, czyli Konkurs Etiud Studenckich Blok 1. Ponieważ forma jest krótka, spróbujmy ująć ją krótko.

Blok zaczął się solidnie niemieckim "Alles in Ordnung" ze szkoły HFF München. To chwytająca za gardło opowieść o zbieractwie, wspomnieniach i przemijaniu. "¡Hasta enterrarlos!" hiszpańskiego ECAM to historia o mieszkańcach bloku komunalnego, planujących morderstwo. Etiuda rozbawiła i porwała zgromadzonych swoim szaleńczym montażem w stylu heist movie. No i potem nam się trochę rozjechało, bo "Ember" londyńskiego LFSu, pomimo imponujących technicznie scen wyścigów konnych, ostatecznie jest nieznośnie wręcz długą balladą o niespełnionym dżokeju z banalnym twistem.

"Szaruga" łódzkiej filmówki ogląda się jak spot reklamowy opieki społecznej przefiltrowany przez stylistykę Żulczyka. Ostatnia etiuda "Pankaja" amerykańskiego NYU z przyczyn zawodowych mnie ominęła, jednak w rozmowie na korytarzu ze studentką łódzkiej filmówki (krytyczną wobec "Szarugi") dowiedziałem się, że "ta ostatnia spoko", więc myślę, że warto dać przy jakiejś okazji szansę.

Poniedziałkowe wojaże filmowe zamknął film, który jednocześnie miał na tegorocznym Camerimage swoją światową premierę. "Red Ink" z Konkursu Debiutów Reżyserskich ma absolutnie przykuwające wzrok założenia fabularne. Redakcja fikcyjnego "Verity Press" próbuje odnaleźć się w nowej rzeczywistości po drugiej wojnie światowej i nadać Ameryce nową narrację. W tym wszystkim pojawia się śledztwo wokół wszechobecnie pojawiającej się epidemii wampiryzmu. Twórcy Benjamin J. Murray i Michael Christensen, obecni na sali Cinema City, twierdzili, że "Podobnie jak nasi ekranowi bohaterowie, my też często walczymy z deadline'ami, co za tym idzie, finalny render miał miejsce 36 godzin przed naszym przylotem tutaj".

O 19:30, kiedy padły te słowa, cały Toruń spowiła abstrakcyjnie wręcz gęsta mgła. W połączeniu z ostrzeżeniem o złej jakości powietrza niezaprzeczalnie można się było trochę poczuć jak otoczeni przez wszechobecną aurę mroku bohaterowie "Red Ink". Debiut Murraya i Christensena to wybitnie płynna projekcja z ruchem kamery udającym jeden ciągły mastershot (nasuwający trochę skojarzenia z "Birdmanem", pomimo zupełnie innego tonu). Ci, którzy oczekiwali dziennikarskich "Grzeszników", mogli się trochę rozczarować, bo nie mamy tutaj krwawych sekwencji akcji, a zamiast tego mamy wybitnie wyrazistą opowieść o medialnej odpowiedzialności za słowo pisane, bardzo, ale to bardzo aktualną we współczesnej kulturze. Duża w tym zasługa kreacji aktorskich i świetnie napisanych dialogów, które padają w zawrotnym tempie, znakomicie oddając klimat typowego newsroomu. Jak dla mnie, póki co, "Red Ink" to największa niespodzianka festiwalu.

Wtorek otworzył się mniejszym zamgleniem, ale i większym czasem na wspominki. "Welcome To Lynchland" to godzinny dokument o postaci związanej całym sercem z festiwalem Toruń Camerimage. Film pozwala spojrzeć przekrojowo na filmografię Davida Lyncha, zaczynając od "Głowy do wycierania", a kończąc na "Inland Empire" i ostatnim sezonie "Twin Peaks". Pomimo faktu, że ten dokument miał swoją premierę już w zeszłym roku, pamięć o mistrzu kinowego surrealizmu jest wciąż bardzo żywa wśród festiwalowiczów. Teatr Horzycy wypełnił się prawie po brzegi pomimo wczesnej godziny, a widzowie z uśmiechem na ustach chłonęli anegdotki z kuluarów opowiadane przez bliskich współpracowników Lyncha (chociażby Laurę Dern lub Kyle'a MacLachlana) jak i niego samego. "Welcome to Lynchland" to zawodowy przykład na to, jak wiele można opowiedzieć w godzinę o człowieku, nie bawiąc się przy tym w sztampę czy nadmierne eksplorowanie tematu "co artysta miał na myśli", no, a pamiętajmy, że tak czy siak odczytanie tego w przypadku Lyncha jest wyjątkowo trudne.

No i na koniec wspominkowego wtorku wybór padł na seans "Młyn i krzyż" w reżyserii Lecha Majewskiego ze zdjęciami Adama Sikory. Sikora nie dał rady pojawić się na planowanym Q&A po projekcji tego filmu. Z ogłoszonych gości obecna była natomiast kostiumografka Dorothee Roqueplo, która opowiedziała po filmie o pracy nad tak wyjątkowym projektem jak próba filmowego ożywienia obrazu "Droga na Kalwarię" Pietera Bruegla starszego. Oglądając ten film, wpada się wręcz w medytacyjny trans, obserwując początkową niewinność mieszkańców Flandrii, która zderza się z okrutnymi prześladowaniami ze strony hiszpańskich najemników. To opowieść o ludziach, którzy daleko odpłynęli od przykazania miłości, pomimo fizycznej i centralnej obecności Chrystusa w tym wciągającym pejzażu. Ponadczasowe dzieło.

Gdy gasną światła projektorów, a ekranowa rzeczywistość powoli milknie, Toruń wciąż oddycha kinem. Wtorkowy seans "Młynu i krzyża" domknął dla mnie póki co tę intensywną podróż, zostawiając medytacyjne echo flandryjskich krajobrazów, brutalność historii i fizyczną obecność sztuki. Miasto spowite gęstą mgłą – niemal żywcem wyjęte z chwytającej sen na taśmie filmowej poetyki Lyncha – na powrót stało się realne.

Te pierwsze dni były niesamowicie różnorodne: od monumentalnych planów rozwoju ECFC i wspomnień o odeszłych mistrzach, przez ociekający stylem i stratą świat "Your Mother Your Mother Your Mother", kreatywne etiudy studenckie aż po widowiskowo ugięty pod własnym ciężarem "Dzień Objawienia" Spielberga. Po rozmowach z różnymi Torunianami można dojść do wniosku, że stali mieszkańcy miasta są przeszczęśliwi, przechadzając się ulicami i słysząc radosny wielojęzyczny gwar tysiąca studentów z całego świata, którzy, tak jak zachwycają się festiwalem, niezaprzeczalnie tak samo zachwycają się Grodem Kopernika. Zostajemy więc z tym wszystkim w chłodnym, listopadowym powietrzu – między zachwytem a niedosytem. 34. ToruńCAMERIMAGE radośnie trwa dalej i zapewne pojawi się na naszym portalu jeszcze niejednokrotnie.