Rekordowa kwesta na toruńskim cmentarzu. Zebrano ponad 24,5 tys. złotych na ratowanie zabytkowych nagrobków

Rekord pobity

Tegoroczna, XXIV kwesta na cmentarzu św. Jerzego zakończyła się najlepszym wynikiem w historii przedsięwzięcia. Do puszek trafiło 24 503,46 zł, czyli o 1276,62 zł więcej niż w ubiegłym roku, kiedy zebrano 23 226,84 zł.

1 listopada od 8 do 14 datki zbierało 78 wolontariuszy. Wśród nich znaleźli się przedstawiciele różnych środowisk: samorządowcy, parlamentarzyści, naukowcy, ludzie kultury, sportowcy, dziennikarze i społecznicy.

Kwestowali m.in. prezydent Torunia Paweł Gulewski, jego zastępcy Adam Szponka i Rafał Pietrucień, marszałek województwa Piotr Całbecki, ministrowie Arkadiusz Myrcha i Grzegorz Karpiński oraz radni wszystkich klubów toruńskiej rady miasta. Do akcji włączyli się także hokeiści KH Energa Toruń wraz z prezesem klubu.

Wspólnym celem było ratowanie cennych zabytków jednej z najstarszych toruńskich nekropolii.

Tegoroczna zbiórka ma dwa konkretne cele.

• Pierwszym jest renowacja nagrobka Leonarda Torwirta, znanego artysty malarza, scenografa i docenta Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Torwirt był m.in. autorem kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, wykorzystywanej podczas peregrynacji po Polsce, rozpoczętej w 1957 roku. Artysta zginął tragicznie w wypadku samochodowym w 1967 roku. Jego nagrobek, mający znaczną wartość artystyczną, wymaga konserwacji. Zaplanowano oczyszczenie i stabilizację pomnika, naprawę zabytkowego ogrodzenia oraz zabezpieczenie całości przed niszczącym działaniem roślinności.
• Drugim przedsięwzięciem będzie uporządkowanie lapidarium w zachodniej części cmentarza, od strony ulicy Morcinka. Znajdują się tam XIX-wieczne nagrobki przeniesione z dawnego cmentarza staroluterańskiego, zlikwidowanego w 1962 roku. Prace mają objąć usunięcie roślinności i odpadów, oczyszczenie kamiennych pomników, poprawę czytelności inskrypcji oraz ustawienie tablicy.

Historia toruńskiej kwesty sięga 2003 roku. Jej organizatorami są Gmina Miasta Toruń i Towarzystwo Miłośników Torunia. Od początku przyświeca im jeden cel: ratowanie zabytkowych nagrobków, które ze względu na upływ czasu i brak opiekunów stopniowo niszczeją. Po doliczeniu tegorocznego wyniku suma wszystkich zbiórek wynosi już 369 561,83 zł.

Dzięki zebranym środkom przeprowadzono prace konserwatorskie i renowacyjne przy 28 nagrobkach z XIX i XX wieku. Odnowiono pomniki osób, które odegrały ważną rolę w życiu miasta. Wśród nich są nagrobki Władysława Szumana, dr. Ottona Steinborna, prof. Mieczysława Limanowskiego oraz prof. Ludwika Kolankowskiego.

W ostatnich latach prace objęły również nagrobek Herminy Liebhart, dyrektorki żeńskiego gimnazjum z okresu międzywojennego, a także kwaterę rodziny Jankowskich. Spoczywa w niej Józefat Jankowski, pełniący funkcję wiceprezydenta Torunia w latach 1922–1926.

Część zebranych pieniędzy jest przeznaczana także na bieżącą opiekę nad nagrobkami odnowionymi wcześniej. Konserwacja zabytków nie kończy się bowiem na jednorazowej renowacji – pomniki wymagają systematycznej pielęgnacji i zabezpieczania przed niszczeniem.

Cmentarz św. Jerzego jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci w Toruniu. Jego historia sięga początków XIX wieku, a znajdujące się tu groby przypominają o kolejnych pokoleniach mieszkańców miasta. Spoczywają tutaj przedstawiciele świata nauki, kultury i życia społecznego, dawni urzędnicy, samorządowcy, nauczyciele oraz osoby zasłużone dla rozwoju Torunia.

Wiele nagrobków ma wysoką wartość artystyczną. Znajdują się wśród nich kamienne rzeźby, zabytkowe krzyże, ozdobne ogrodzenia i charakterystyczne dla dawnych epok formy sztuki sepulkralnej.

Niektóre mogłyby nie przetrwać bez pomocy konserwatorów. Szczególnie narażone na zniszczenie są groby pozbawione rodzinnych opiekunów.

Doroczna kwesta ma wymiar nie tylko finansowy. Pozwala również przypominać mieszkańcom o historii miasta i ludziach, którzy ją współtworzyli. Inicjatywa zapoczątkowana w 2003 roku nie straciła na znaczeniu. Przeciwnie - po 24 latach nadal mobilizuje dziesiątki wolontariuszy i setki darczyńców, dzięki którym kolejne zabytki toruńskiej nekropolii otrzymują szansę na przetrwanie.