Dziesięć ciekawostek o temperaturach w Toruniu. Co warto wiedzieć o klimacie naszego miasta?

Choć wielu osobom wydaje się, że najwyższe temperatury pojawiły się dopiero w ostatnich latach, rekord ciepła w Toruniu pozostaje niepobity od 11 lipca 1959 roku. Tego dnia termometry wskazały 38,2°C – to najwyższa temperatura, jaką odnotowano w mieście.

Zaledwie dzień później rekord padł również w pobliskim Ciechocinku. 12 lipca 1959 roku temperatura osiągnęła tam 38,8°C. To jeden z najwyższych wyników w historii pomiarów meteorologicznych w Polsce i dowód na to, że słynne uzdrowisko potrafi być jednym z najgorętszych miejsc w regionie.

Niewiele miast w Polsce może pochwalić się tak długą historią badań klimatu miejskiego. Już na początku lat 80. naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika rozpoczęli systematyczne pomiary temperatury, wilgotności i ruchu powietrza w różnych częściach Torunia. Dzięki temu dziś wiadomo, które miejsca nagrzewają się najszybciej, a gdzie podczas upałów można znaleźć nieco ochłody.

Dziś pomiary wykonują automatyczne stacje meteorologiczne, ale jeszcze kilkanaście lat temu wyglądało to zupełnie inaczej. Pracownicy UMK każdego dnia odwiedzali wszystkie punkty pomiarowe rozsiane po Toruniu, odczytując temperaturę i wilgotność powietrza. Samo zebranie danych potrafiło zająć nawet cztery godziny.

Podczas pierwszych badań klimatu aparatura pomiarowa pojawiała się w wielu charakterystycznych punktach miasta. Jednym z nich był dziedziniec Dworu Artusa. Pomiary prowadzono również przy Instytucie Archeologii, na placu św. Katarzyny czy nad Wisłą. Dzięki temu naukowcy mogli sprawdzić, jak zabudowa wpływa na temperaturę w różnych częściach Torunia.

To efekt tzw. miejskiej wyspy ciepła. Kamienne elewacje, ceglane mury i bruk przez cały dzień pochłaniają energię słoneczną, a wieczorem stopniowo oddają zgromadzone ciepło. Badania UMK wykazały, że centrum Torunia jest średnio o około 1°C cieplejsze od terenów położonych poza śródmieściem. Podczas bezwietrznych nocy różnice bywają jeszcze większe.

Wśród punktów pomiarowych prowadzonych przez naukowców UMK szczególnie wyróżniały się okolice placu św. Katarzyny. Rozległe asfaltowe nawierzchnie i niewielka ilość zieleni sprawiały, że temperatura była tam wyraźnie wyższa niż w innych częściach miasta. Zupełnie inaczej wyglądała sytuacja nad Wisłą oraz na terenach zielonych.

Nie jest przypadkiem, że podczas upałów wielu torunian wybiera spacer Bulwarem Filadelfijskim. Dolina Wisły poprawia przewietrzanie miasta i łagodzi odczuwanie wysokich temperatur. To właśnie okolice rzeki należą do miejsc, gdzie podczas gorących dni można odczuć największą ulgę.

Choć najwyższe temperatury notowane są zwykle w ciągu dnia, klimatolodzy zwracają uwagę na inne zjawisko. Najsilniejsza miejska wyspa ciepła pojawia się wieczorem i w nocy, gdy zabudowane centrum wciąż oddaje ciepło zgromadzone przez cały dzień, a obrzeża miasta zdążyły się już schłodzić.

Na podstawie wieloletnich badań naukowcy opracowali mapę topoklimatów Torunia, dzieląc miasto na siedem stref o różnych warunkach termicznych i wilgotnościowych. Oznacza to, że mieszkańcy różnych części Torunia mogą doświadczać nieco innego lokalnego klimatu, mimo że mieszkają w tym samym mieście.