Pół wieku temu Kaszczorek stał się częścią Torunia. Wieś z winnicą Koperników to dziś miejskie osiedle

Kaszczorek obchodzi w tym roku 50-lecie przyłączenia do Torunia. Jubileusz stał się okazją do przypomnienia historii miejsca, które mimo upływu pół wieku nadal zachowało wiele z dawnego, podmiejskiego charakteru. W sobotę, 12 września, rocznicę przypomniano podczas Dnia Otwartego Przychodni przy ulicy Smoczej.

O włączeniu Kaszczorka do Torunia zdecydowano w ramach zmian administracyjnych przeprowadzanych w Polsce w połowie lat 70. Rozporządzenie ministra administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska zostało wydane 24 czerwca 1976 roku. Ogłoszono je 2 lipca i tego samego dnia weszło w życie. W ten sposób dawna wieś formalnie znalazła się w granicach Torunia.

Zmiana była istotna również dla samego miasta. Właśnie od 1976 roku powierzchnia Torunia wynosi 115,75 km kw. - przyłączenie Kaszczorka było ostatnim tak znaczącym rozszerzeniem jego granic.

Historia tego miejsca sięga średniowiecza. Kaszczorek pojawia się w źródłach już w 1242 roku, a tereny te należały do dóbr biskupów włocławskich. Pod koniec XIII wieku osiedlili się tutaj begardzi – członkowie wspólnoty religijnej, która zbudowała kościół i zabudowania klasztorne. Po ich odejściu w XIV wieku miejsce przejęli toruńscy dominikanie.

Śladem tej historii pozostaje kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. To jedna ze średniowiecznych świątyń znajdujących się obecnie w granicach Torunia, choć przez większą część swoich dziejów stała poza miastem.

Jedna z najciekawszych kart historii Kaszczorka prowadzi wprost do Mikołaja Kopernika. Na nasłonecznionych stokach nad Wisłą już w średniowieczu uprawiano winorośl. W XV wieku tutejsze winnice należały do zamożnych toruńskich rodzin.

Jedna z nich znajdowała się w rękach Watzenrodów – rodziny matki przyszłego astronoma. Dokument z 1464 roku dotyczący podziału majątku po Łukaszu Watzenrode potwierdza, że rodzice Mikołaja Kopernika otrzymali m.in. kamienicę przy dzisiejszej ul. Kopernika 17, czynsz ze wsi Mokre oraz właśnie winnicę w Kaszczorku.

Kaszczorek leży dziś na Szlaku Kopernikowskim właśnie ze względu na związki rodzinnego majątku astronoma z tym miejscem.

Jeszcze długo po II wojnie światowej Kaszczorek zachowywał typowo wiejski charakter. Ważną częścią życia mieszkańców były rolnictwo i rybołówstwo. Pamiątką po tej przeszłości jest Zagroda Rybacko-Rolnicza - część toruńskiego Muzeum Etnograficznego. Pierwszą zabytkową zagrodę muzeum kupiło tutaj w 1968 roku, a później utworzono Park Etnograficzny.

Największe zmiany przyszły już po przyłączeniu do Torunia. Szczególnie od lat 90. Kaszczorek zaczął intensywnie rozwijać się jako osiedle domów jednorodzinnych. Sprzyjało temu atrakcyjne położenie - blisko Wisły i Drwęcy, lasów i terenów zielonych, a jednocześnie zaledwie kilka kilometrów od centrum Torunia.

Mimo rozwoju Kaszczorek pozostał niewielkim osiedlem. Według danych miasta z 10 września 2026 roku mieszka tu na stałe 2403 zameldowanych mieszkańców. Charakterystyczna pozostaje też zabudowa - znacznie mniej miejska niż na większości toruńskich osiedli.

Kaszczorek ma również własne legendy. Najbardziej znana opowiada o wodniku Kaszczorku mieszkającym przy ujściu Drwęcy do Wisły. Według podania wodnik miał uwięzić Księżyc na dnie rzeki. Na ratunek ruszył Klimek, syn toruńskiego trębacza. Uwolnił Księżyc, a część zdobytego skarbu miała posłużyć do wykonania złotych koron. Jedna z nich - jak głosi legenda - trafiła na wieżę toruńskiego Ratusza.

Jubileusz 50-lecia Kaszczorka w Toruniu świętowano podczas Dnia Otwartego Przychodni przy ulicy Smoczej. Miejska Przychodnia Specjalistyczna działa tu jako poradnia POZ. W I półroczu 2026 r. udzielono w placówce 1437 porad, wystawiono 616 recept, a liczba złożonych deklaracji wyboru lekarza POZ wynosi około 700.