Pan Cogito zamyślił się w Toruniu... Zbigniew Herbert został upamiętniony pomnikiem

.

- Wśród zebranych dzisiaj jest spora grupa osób, które - podobnie jak ja - urodziły się tuż po wojnie, nie znały wolnej Polski i dorastały w rzeczywistości, w której decydujący głos należał do instytucji dawnej, czyli Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Dla nas poezja Zbigniew Herbert była czymś niezwykle ważnym - prowadziła, dodawała odwagi i wzmacniała w dążeniu do prostych, uczciwych wartości - mówił Jan Wyrowiński, przewodniczący Toruńskiego Komitetu Upamiętnienia Zbigniewa Herberta. - Staraliśmy się być odważni; pomagała nam w zmaganiach z systemem, który ograniczał wolność, tłumił energię i odbierał nadzieję. Dzięki tej poezji zachowaliśmy w sobie nadzieję, której próbowano nas pozbawić. Odnieśliśmy zwycięstwo, a Herbert dożył jego chwili, będąc świadkiem tego triumfu. 

Popiersie, autorstwa Macieja Jagodzińskiego-Jagenmeera, było gotowe już jesienią 2025 roku i zostało po raz pierwszy zaprezentowane publicznie 29 października 2025 br., w 101. rocznicę urodzin poety.

Herbert studiował prawo w Toruniu w latach 1947-1951. Ten czteroletni okres był dla niego formacyjny, czasem spotkań z wybitnymi naukowcami (m.in. prof. Henrykiem Elzenbergiem) i dojrzewania jego wrażliwości.

Jan Wyrowiński zwrócił uwagę na symboliczną lokalizację popiersia - naprzeciwko dawnego Wojewódzkiego Ośrodka Kształcenia Ideologicznego PZPR (obecnie bank). Podkreślił, że to "zwycięstwo" Herberta nad systemem, który tłumił wolność myśli. Wyrowiński nawiązał także do postaci Lecha Bądkowskiego, Torunianina, którego pogrzeb w 1984 roku był symbolicznym spotkaniem ludzi kultury i opozycji, w tym Zbigniewa Herberta. To powiązanie dwóch postaci, których losy "splotły się po latach", przyczyniło się do dzisiejszego upamiętnienia Herberta.

Przypomniano również, że Herbert był laureatem Nagrody Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego (1997) oraz jest patronem toruńskiego konkursu poetyckiego "O Liść Konwalii" odbywającego się od blisko 40 lat. 

W uroczystości wzięli udział licznie zgromadzeni goście, w tym przedstawiciele władz wojewódzkich, samorządowych, wojska, środowiska akademickiego, instytucji kultury oraz młodzież.