Toruń wygrał w sądzie z Bydgoszczą w sporze o śmieci. Czy będzie odwołanie do wyroku?

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w pełni podzielił stanowisko Gminy Miasta Toruń w sporze dotyczącym rozliczeń za zagospodarowanie odpadów komunalnych. Wyrok z 17 czerwca 2026 roku jednoznacznie potwierdza, że zawarte w 2009 roku porozumienie międzygminne (pomiędzy Gminą Miasta Toruń a Miastem Bydgoszcz) wciąż obowiązuje. Sprawa ma charakter precedensowy w skali kraju. Dotyczy bowiem sytuacji, w której Miasto Bydgoszcz, w ramach wspólnie z Toruniem realizowanego projektu budowy spalarni odpadów komunalnych i umówionych zasad jej eksploatacji i rozliczeń, jednostronnie stwierdziło nieważność wiążącego miasta porozumienia, na podstawie którego współpracowały nieprzerwanie od 2016 roku (od roku uruchomienia spalarni).

Chodzi o porozumienie z 29 października z 2009 roku, dotyczące budowy i eksploatacji Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych dla Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Metropolitalnego, na które oba miasta pozyskały dofinansowanie z Unii Europejskiej na kwotę 255,8 mln zł Warunkiem otrzymania dofinansowania było właśnie partnerskie, długoterminowe porozumienie Bydgoszczy i Torunia.

Kluczowym założeniem porozumienia zawartego 29 października 2009 r. było partnerskie podejście do gospodarki odpadami w Bydgosko-Toruńskim Obszarze Metropolitalnym. Porozumienia przewidywało konkretne zasady, które gwarantowały stabilność obu stronom:

• jednakową cenę za zagospodarowanie 1 tony odpadów dla obu stron,
• konieczność uzgadniania tej ceny przez strony,
• wspólne ponoszenie kosztów, w tym kosztów transportu oraz funkcjonowania Stacji Przeładunkowej Odpadów (SPO).

Wokół drogi prawnej w tej sprawie narosło wiele nieścisłości. Gdy w listopadzie 2022 roku Bydgoszcz nagle podważyła ważność porozumienia i zapowiedziała możliwość wstrzymania przyjmowania odpadów z Torunia (od 1 stycznia 2023 roku), w sytuacji "postawienia pod ścianą", Gmina Miasta Toruń została zmuszona do negocjacji, aby zapewnić ciągłość systemu gospodarowania odpadami.

17 marca 2023 roku Gmina Miasta Toruń złożyła pozew do Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu rozstrzygnięcia sporu międzygminnego.

Pod koniec marca 2023 roku zostało zawarte nowe porozumienie, które przeniosło na Toruń pełne koszty funkcjonowania SPO i transportu odpadów, a także zmieniło model rozliczeń na mniej korzystny dla naszego miasta. Warto podkreślić, że w treści nowego porozumienia zagwarantowaliśmy sobie prawo zmiany jego treści, zgodnie z wyrokiem sądu (administracyjnego lub powszechnego).

NSA we wrześniu 2023 roku odrzucił pozew wyłącznie z przyczyn formalnych. Wskazał, że spory wynikające z takich porozumień nie podlegają sądom administracyjnym, lecz powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne. Pojawiające się wówczas w przestrzeni publicznej głosy o tym, że NSA przyznał rację Bydgoszczy, były nieprawdą. Sąd administracyjny nie badał sprawy merytorycznie. Dopiero teraz, po skierowaniu pozwu do Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, sprawa została rzetelnie i szczegółowo oceniona przez niezawisły sąd.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w wyroku z czerwca 2026 roku orzekł, że obie strony nieprzerwanie wiąże porozumienie z 2009 roku. Oznacza to m.in., że potwierdzono obowiązywanie zasad rozliczeń, uznano, że dla Gminy Miasta Toruń "bramą" do systemu jest Stacja Przeładunkowa Odpadów w Toruniu, a umowa ma charakter długoterminowy i nie może zostać wypowiedziana przed 2039 rokiem.

Przypominamy, że decyzja Miasta Bydgoszcz z 2022 roku wymusiła podpisanie nowego porozumienia na niekorzystnych warunkach, co w skali zaledwie 12 miesięcy wygenerowało dodatkowy koszt dla budżetu Torunia w wysokości aż 4,1 miliona złotych (wzrost z 16,65 mln zł do 20,75 mln zł).

Wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy jest nieprawomocny, a drugiej stronie przysługuje prawo do odwołania. Ze spokojem oczekujemy potencjalnych dalszych kroków prawnych ze strony Bydgoszczy, dysponując silnym i jednoznacznym orzeczeniem sądu I instancji, które potwierdza, że nadal obowiązuje porozumienie zawarte 17 lat temu.

Marcin Centkowski, rzecznik prasowy Prezydenta Miasta Torunia