Światowa architektura w Toruniu? Szansa, której nie możemy zmarnować

Od zastoju do nowego otwarcia

Teren po kinoteatrze Grunwald od 2016 roku należy do Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Początkowo planowano tam biurowiec, jednak władze regionu zdecydowały o ulokowaniu w tym miejscu nowej siedziby Teatru Muzycznego, działającego obecnie w Pałacu Dąmbskich przy ul. Żeglarskiej. Dynamiczny rozwój instytucji oraz ogromne zainteresowanie widzów – czego przykładem jest musical "Jesus Christ Superstar" – ujawniły jednak poważne ograniczenia obecnej lokalizacji.

Budowa miała ruszyć pełną parą już kilka lat temu. Prace rozpoczęte w 2019 roku zostały wstrzymane w 2022 roku po odkryciu fragmentu XIII-wiecznego muru nowomiejskiego. Decyzją konserwatora zabytek został wpisany do rejestru i musi zostać wyeksponowany w foyer nowego obiektu, co wymusiło powiększenie planowanego gmachu. Kluczowym krokiem stał się więc wykup części sąsiedniej działki od Polskiego Holdingu Hotelowego.

Sześć ofert, światowe nazwiska

25 sierpnia ogłoszenie o zamówieniu pojawiło się na unijnej platformie Tenders Electronic Daily. Do postępowania zgłosiło się sześć podmiotów, w tym renomowane polskie pracownie oraz międzynarodowe konsorcja. Wśród nich znalazło się konsorcjum JSK Architekci Sp. z o.o. z Warszawy oraz Zaha Hadid Limited z Londynu. Pod koniec listopada cztery zespoły otrzymały zaproszenia do złożenia ofert wstępnych obejmujących koncepcję architektoniczną oraz kosztorys projektu. Konsorcjum JSK Architekci i Zaha Hadid Limited uzyskało maksymalną liczbę punktów w kryterium selekcji, co stawia je w gronie faworytów dalszego etapu. Termin składania koncepcji upływa w połowie stycznia.

Zaha Hadid – niespełniony rozdział w Polsce?

Zaha Hadid, pierwsza kobieta nagrodzona Pritzker Prize, była jedną z najbardziej wpływowych architektek przełomu XX i XXI wieku. Choć jej projekty na stałe wpisały się w krajobraz miast na całym świecie, w Polsce pozostały jedynie na papierze. Futurystyczna Lilium Tower w Warszawie czy planowany dom w Zakopanem nigdy nie doczekały się realizacji. Ewentualny udział jej londyńskiej pracowni w toruńskim projekcie mógłby więc symbolicznie otworzyć nowy rozdział relacji światowej architektury z polską przestrzenią publiczną.

JSK Architekci – doświadczenie i skala

Partnerem konsorcjum jest warszawskie biuro JSK Architekci, założone przez Zbigniewa Pszczulnego i Mariusza Rutza – architektów pochodzących z Torunia. Pracownia ma na koncie realizacje o znaczeniu ogólnopolskim, w tym terminale lotnicze w Gdańsku i Wrocławiu czy Stadion Narodowy w Warszawie. Specjalizacja w dużych obiektach publicznych i sportowych czyni JSK jednym z najbardziej doświadczonych zespołów w kraju. Co niezwykle istotne: obecność w konsorcjum toruńskich architektów gwarantuje, że projekt będzie wpisywał się w charakter miasta.

Największa scena w regionie

Nowy gmach Teatru Muzycznego ma mieć kubaturę około 40 tys. m³. W planach znajduje się duża, w pełni wielofunkcyjna sala teatralna z chowaną widownią, scena kameralna, studio nagraniowe, przestrzenie konferencyjne oraz kawiarnia. Sama scena – o wymiarach 20 na 20 metrów – będzie największą w regionie, co pozwoli na realizację spektakli i wydarzeń o dotychczas niespotykanej skali w województwie kujawsko-pomorskim. Na razie nie jest możliwe wskazanie daty rozpoczęcia budowy. Procedura przetargowa przewiduje możliwość negocjacji z autorami najlepszych koncepcji, a harmonogram uzależniony jest również od ewentualnych odwołań. Jeśli ambitne plany dojdą do skutku, Toruń może zyskać nie tylko nowoczesną siedzibę jednej z najważniejszych instytucji kultury w regionie, lecz także obiekt, który – dzięki światowej architekturze – stanie się nowym symbolem miasta.

Na czym polega szansa Torunia?

Na słynny "efekt Bilbao" czyli ogromny wzrost zainteresowania turystów, a nawet inwestorów naszym miastem nie ma co liczyć. Podobnych, wręcz szalonych wizji architektonicznych na całym świecie mamy dziesiątki, jeśli nie setki. Obiekt spod kreski spadkobierców Zahy Hadid z pewnością jednak może odmienić nasze miasto. Dzisiaj w mieście dominuje jednodniowy ruch turystyczny, który dodatkowo skupia się na ścisłym centrum Starówki. Nowy, atrakcyjny obiekt na drugim końcu zespołu staromiejskiego to naturalny powód do zapuszczenia się w te tereny. Z perspektywą na dalszy rozwój tych okolic: modernizacją Fortu św. Jakuba, który również ma szansę stać się znaczącą atrakcją turystyczną. Pamiętajmy, że miast nie projektujemy na 2 czy 5 lat do przodu, a na dekady (a nawet wieki). Kolejnym projektem, który może zmienić oblicze Torunia jest koncepcja ISKRY czyli plan kompleksowego zagospodarowania terenów wzdłuż ul. Sienkiewicza (wraz z zajezdnią) na Bydgoskim Przedmieściu. Istnieje zatem realna, aczkolwiek dość odległa z perspektywy czasu szansa, że potoki turystów w Toruniu będą się ciągnąć od Bydgoskiego Przedmieścia i Parku Miejskiego po Fort św. Jakuba i Glazję. Toruń nie będzie już tylko piernikowo-kopernikański, lecz również zielony i nowoczesny w pakiecie.

Nie bójmy się zatem - czasem wręcz przerażających - projektów dekonstruktywistów. To właśnie tutaj leży nasza szansa na wprowadzenie Torunia na zupełnie nowe tory rozwoju.