Po ćwierćwieczu szkoła oficerska wraca do Torunia! Jest decyzja MON

Marcin Zawadzki
Obchody rocznicowe toruńskich artylerzystówObchody rocznicowe toruńskich artylerzystów
Źródło zdjęć: © Licencjodawca | Maciej Wasilewski dla UMT

Toruń odzyska Oficerską Szkołę Artylerii. Decyzję o jej utworzeniu w 2027 roku ogłosił wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. Tym samym miasto, które od ponad stu lat szkoli artylerzystów, po 25 latach znów będzie miało uczelnię oficerską. Nowa szkoła ma powstać na bazie istniejącego Centrum Szkolenia Wojsk Rakietowych i Artylerii. W planach jest również utworzenie wyższej uczelni wojskowej. Dodajmy, że w Toruniu już działa Akademia HIMARS, związana także z artylerią.

Jest decyzja ministra. OSA wróci w 2027 roku

We wtorek, 17 listopada, wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz ogłosił za pośrednictwem platformy X decyzję o przywróceniu oficerskiego szkolnictwa artyleryjskiego w Toruniu.

– Podjąłem decyzję o utworzeniu w 2027 r. w Toruniu Oficerskiej Szkoły Artylerii, która będzie wyspecjalizowaną strukturą odpowiedzialną za kształcenie oficerów artylerii – poinformował szef MON.

Nowa placówka zostanie utworzona na bazie Centrum Szkolenia Wojsk Rakietowych i Artylerii im. gen. Bema. Minister podkreślił, że jest to odpowiedź na potrzeby polskiej armii i zmiany zachodzące we współczesnych wojskach rakietowych i artylerii.

– Docelowo powstanie tam Wyższa Szkoła Artylerii oraz Podoficerska Szkoła Wojsk Rakietowych i Artylerii – zapowiedział Władysław Kosiniak-Kamysz. – Nowoczesna artyleria to nie tylko uzbrojenie, ale przede wszystkim ludzie, wiedza i profesjonalne wyszkolenie.

Od Piłsudskiego do współczesności. Ponad sto lat tradycji

Historia toruńskiego szkolnictwa artyleryjskiego jest długa, sięga pierwszych lat niepodległej Polski. Już 9 grudnia 1921 roku utworzono w Toruniu Obóz Szkół Artylerii, w którym przygotowywano wojskowych różnych szczebli. Za symboliczną datę narodzin toruńskiej szkoły oficerskiej uznaje się jednak 1 czerwca 1923 roku. Wówczas marszałek Józef Piłsudski, pełniący funkcję szefa Sztabu Generalnego, powołał Oficerską Szkołę Artylerii.

Wybór Torunia nie był przypadkowy. Miasto dysponowało rozbudowaną infrastrukturą wojskową, koszarami, poligonem oraz tradycjami artyleryjskimi sięgającymi czasów pruskich.

W 1928 roku szkołę przekształcono w Szkołę Podchorążych Artylerii. Funkcjonowała ona do wybuchu II wojny światowej. W latach 1923–1939 toruńską uczelnię ukończyło 2184 absolwentów. Wielu z nich walczyło później na frontach II wojny światowej, uczestniczyło w konspiracji i ruchu oporu. Aż 179 absolwentów przedwojennej szkoły zostało odznaczonych Orderem Virtuti Militari.

Szkoła artylerzystów była ważną częścią życia miasta. Kolejne pokolenia podchorążych uczestniczyły w toruńskich uroczystościach patriotycznych, wydarzeniach kulturalnych i sportowych.

Powojenna szkoła i wielkie zmiany w artylerii

Po wojennej przerwie szkolnictwo artyleryjskie powróciło do Torunia w marcu 1945 roku. Oficerska Szkoła Artylerii, utworzona wcześniej w Chełmie, została przeniesiona do miasta, które przez następne dziesięciolecia ponownie kształciło kadry artyleryjskie.

W 1954 roku placówce nadano imię generała Józefa Bema, jednego z najwybitniejszych polskich dowódców artylerii, bohatera walk o niepodległość Polski i Węgier.

Wprowadzanie do uzbrojenia Wojska Polskiego broni rakietowej wymusiło rozszerzenie programu kształcenia. 21 lipca 1965 roku dotychczasowa uczelnia została przekształcona w Oficerską Szkołę Wojsk Rakietowych i Artylerii. Dwa lata później otrzymała status wyższej uczelni zawodowej.

Rok 2002. Toruń traci szkołę oficerską

Po przemianach ustrojowych z 1989 roku szkolnictwo wojskowe podlegało kolejnym reorganizacjom. W Toruniu funkcjonowała Wyższa Szkoła Oficerska im. gen. J. Bema. Jej historia zakończyła się 30 września 2002 roku. Kształcenie przyszłych oficerów wojsk lądowych skoncentrowano we Wrocławiu.

Zamknięcie uczelni wojskowej nie zakończyło wojskowego szkolenia artylerzystów w mieście. 1 października 2002 roku rozpoczęło działalność Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia im. gen. Józefa Bema. Przejęło ono tradycje zlikwidowanej szkoły i znaczną część jej zaplecza szkoleniowego.

W październiku 2025 roku placówkę przekształcono w Centrum Szkolenia Wojsk Rakietowych i Artylerii. To właśnie potencjał tego Centrum ma obecnie stać się podstawą przywrócenia szkoły oficerskiej.

Pierwsza ważna zapowiedź padła w 2023 roku

O powrocie kształcenia oficerów artylerii do Torunia mówiło się od kilku lat. Szczególnie istotny okazał się rok 2023, kiedy obchodzono stulecie powołania Oficerskiej Szkoły Artylerii. Podczas uroczystości zorganizowanych 2 czerwca na Rynku Staromiejskim ówczesny dowódca generalny rodzajów sił zbrojnych, generał Wiesław Kukuła, zapowiedział wznowienie kształcenia oficerów wojsk rakietowych i artylerii w Toruniu.

W tym samym roku zapadła jeszcze jedna ważna decyzja. 27 lipca 2023 roku ówczesny minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak podpisał w Toruniu decyzję o utworzeniu Akademii HIMARS oraz 1. Brygady Rakiet.

Kolejny etap przygotowań nastąpił na początku 2026 roku. Podczas uroczystości w Muzeum Twierdzy Toruń podpisano porozumienie dotyczące działań zmierzających do utworzenia wojskowej wyższej szkoły oficerskiej.

W przedsięwzięcie zaangażowały się trzy podmioty:

  • Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego, reprezentowany przez marszałka Piotra Całbeckiego;
  • Centrum Szkolenia Wojsk Rakietowych i Artylerii w Toruniu;
  • Kujawsko-Pomorskie Centrum Naukowo-Technologiczne im. prof. Jana Czochralskiego, kierowane przez prof. Bogusława Buszewskiego.

Informację o porozumieniu ogłoszono 27 lutego 2026 roku.

Strony zobowiązały się do przygotowania podstaw organizacyjnych, merytorycznych i koncepcyjnych funkcjonowania przyszłej uczelni. Opracowania miały zostać przedstawione właściwym instytucjom rządowym, w tym Ministerstwu Obrony Narodowej.

Szczególnie interesująca była rola Centrum Czochralskiego. Samorządowa instytucja naukowo-technologiczna miała wspierać przedsięwzięcie nie tylko na etapie przygotowywania koncepcji, ale również w zakresie przyszłego zaplecza naukowego i kadry dydaktycznej.

Obecna decyzja Władysława Kosiniaka-Kamysza oznacza przejście od przygotowań i deklaracji do zapowiedzi konkretnej struktury organizacyjnej, która ma powstać już w przyszłym roku.

Akademia HIMARS już działa. Czym różni się od szkoły oficerskiej?

W kontekście powrotu uczelni wojskowej warto przypomnieć o Akademii HIMARS, której utworzenie zapowiadano w Toruniu już w 2023 roku.

Akademia HIMARS została powołana decyzją ministra Mariusza Błaszczaka 27 lipca 2023 roku. Tego dnia na toruńskim poligonie przeprowadzono również pierwsze strzelanie polskich wyrzutni M142 HIMARS. Głównym zadaniem Akademii jest specjalistyczne szkolenie związane z wykorzystaniem amerykańskich systemów artylerii rakietowej HIMARS. Akademia ma również znaczenie dla współpracy Polski ze Stanami Zjednoczonymi i innymi państwami NATO wykorzystującymi wyrzutnie HIMARS.

W lipcu 2025 roku Akademia HIMARS rozpoczęła funkcjonowanie w strukturze toruńskiego ośrodka szkoleniowego.

Nowa Oficerska Szkoła Artylerii ma mieć znacznie szerszy zakres działania. Jej podstawowym zadaniem będzie przygotowywanie oficerów wojsk rakietowych i artylerii, a więc przyszłych dowódców, którzy będą wykorzystywać różne systemy uzbrojenia.

Akademia HIMARS koncentruje się na określonym systemie rakietowym, natomiast szkoła oficerska ma przygotowywać kadry dla całego rodzaju wojsk. Można zatem liczyć na współpracę obu ośrodków w procesie kształcenia przyszłych oficerów.

Toruń znów stolicą polskiej artylerii

Przywrócenie szkoły oficerskiej ma znaczenie nie tylko wojskowe, ale również prestiżowe i gospodarcze. Toruń, który przez dziesięciolecia kształcił kadry artyleryjskie Wojska Polskiego, może ponownie stać się jednym z najważniejszych ośrodków wojskowego szkolnictwa specjalistycznego w kraju.

Decyzja zapadła, jeśli plan zostanie zrealizowany w zapowiadanym terminie, w 2027 roku, dokładnie 25 lat po likwidacji Wyższej Szkoły Oficerskiej im. gen. Józefa Bema, Toruń ponownie będzie miejscem kształcenia przyszłych oficerów artylerii.
Wybrane dla Ciebie