Czas ucieka, koszty rosną... Co z tym Europejskim Centrum Filmowym Camerimage?

W sprawie zastoju inwestycji głos zabrali radni Wspólnego Torunia Michał Zaleski i Zbigniew Fiderewicz, którzy w randze prezydenta i wiceprezydenta miasta nadzorowali przygotowania inwestycji. Kierując do prezydenta Torunia Pawła Gulewskiego list, domagali się wyjaśnień. Jaką otrzymali odpowiedź?

Najpierw przypomnijmy fakty, o czym też jest w odpowiedzi prezydenta Gulewskiego.

Europejskie Centrum Filmowe CAMERIMAGE w Toruniu zostało utworzone na podstawie umowy z 29 września 2019 r., zawartej pomiędzy Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Gminą Miasta Toruń i Fundacją Tumult. ECFC wpisano do rejestru instytucji kultury prowadzonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wstrzymanie realizacji drugiego etapu budowy siedziby ECFC było skutkiem pisma ministra z 4 października 2024 br. Ale, jak zapewnia prezydent Torunia, Urząd Miasta pozostaje w stałym kontakcie z przedstawicielami ministra.

Jaki jest obecny stan sprawy? Jak pisze Paweł Gulewski, 3 grudnia 2025 r. odbyło się spotkanie, na którym powołano zespół roboczy z udziałem przedstawicieli Gminy Miasta Toruń, Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Fundacji Tumult i ECFC. Zadaniem zespołu jest m.in. wypracowanie formuły umożliwiającej dokończenie budowy siedziby ECFC, dostosowanie projektu do nowych wymogów funkcjonalnych, w tym m.in. elementów infrastruktury o charakterze podwójnego użytku – miejsca doraźnego schronienia i wsparcia działań kryzysowych.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zostało poinformowane o tym spotkaniu pismem z 19 grudnia 2025 r. Z kolei z pism od Ministerstwa Kultury do ECFC, a przekazanych do Gminy Miasta Toruń, wynika, że Minister podejmuje próby określenia zakresu prac w ramach drugiego etapu oraz przygotowania szacunkowego kosztorysu tej części inwestycji.

Ponadto prezydent Paweł Gulewski podkreśla, że "Miasto współpracuje z Samorządem Województwa, który zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami ma przejąć część obowiązków inwestorskich w formule "in‑house". Pismem z 3 marca 2026 r. zwrócono się do Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego z prośbą o potwierdzenie możliwości zamówienia przez ECFC programu Funkcjonalno-Użytkowego (PFU) dla drugiego etapu budowy siedziby instytucji, w tym również zabezpieczenie środków na ten cel przez Ministerstwo".

W swoim liście Michał Zaleski i Zbigniew Fiderewicz podnoszą aspekty finansowe, które w przypadku zaniechania inwestycji uderzą bezpośrednio w budżet miasta, punktując je następująco:

1. Przerwanie projektu na tym etapie uczyni z wybudowanego studia obiekt niekompletny i niefunkcjonalny, co de facto oznacza marnotrawstwo środków publicznych już zaangażowanych przez Miasto Toruń. Dotychczas na realizację I etapu (studia filmowego) oraz prace przygotowawcze wydano już dziesiątki milionów złotych.

2. Wstrzymanie prac nad II etapem generuje realne ryzyko wielomilionowych odszkodowań dla wykonawców i projektantów. Przykładem jest już trwający spór z biurem architektonicznym Baumschlager Eberle Architekten. Dalsza opieszałość resortu tylko zwiększa prawdopodobieństwo kolejnych roszczeń.

3. Każdy miesiąc zwłoki w ogłoszeniu przetargów na Il etap powoduje, że finalny koszt budowy drastycznie rośnie.

4. Miasto Toruń w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2026-2055 zabezpieczyło swój udział w inwestycji, jednak MKiDN nadal nie podjęło decyzji o odmrożeniu środków na kolejny etap. Taka sytuacja paraliżuje planowanie budżetowe Torunia na kolejne lata.

Prezydent Paweł Gulewski odnosząc się do spraw finansowych odpowiada:

W zakresie analizy kosztów kontynuacji lub ewentualnego odstąpienia od inwestycji Miasto dysponuje:

1. Szacunkową wartością nakładów koniecznych do realizacji drugiego etapu inwestycji, wskazaną przez ECFC na poziomie 494 mln zł brutto, z perspektywą zakończenia do 31 stycznia 2033 r.,

2. Wyliczeniami skutków finansowych etapowej realizacji inwestycji, zgodnie z aktualizowanymi wariantami harmonogramu,

3. Wstępnymi analizami prawnymi dotyczącymi potencjalnych roszczeń wykonawców i projektantów, m.in. w odniesieniu do trwającego sporu z biurem Baumschlager Eberle Architekten.

Brak możliwości ogłoszenia przetargów na drugi etap wynika z oczekiwania na decyzje rządowe niezbędne do potwierdzenia wieloletniego montażu finansowego.

Michał Zaleski i Zbigniew Fiderewicz kierując się bezpośrednio do Pawła Gulewskiego. "oczekują od Pana Prezydenta roli lidera, który w rozmowach z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego skutecznie zabezpieczy interes ekonomiczny Torunian i nie pozwoli na zmarnowanie historycznej szansy rozwojowej naszego miasta".

Paweł Gulewski "podziela przekonanie, że Miasto Toruń musi aktywnie chronić interes ekonomiczny mieszkańców. Dlatego w kontaktach z Ministerstwem przedstawia w sposób jednoznaczny: konieczność pilnego uruchomienia finansowania drugiego etapu, potrzebę aktualizacji Programu Funkcjonalno‑Użytkowego oraz rozpoczęcia dialogu konkurencyjnego, gotowość Miasta do dalszej współpracy, przy jednoczesnym oczekiwaniu rzetelnego wykonywania zobowiązań przez wszystkie strony umowy".

Podsumowując, sprawa na pewno będzie miała ciąg dalszy. Czego możemy się spodziewać? Czy coś wyjaśni odpowiedź Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego? List z Urzędu Miasta Torunia z prośbą o potwierdzenie możliwości zamówienia przez ECFC programu Funkcjonalno-Użytkowego (PFU) dla drugiego etapu budowy siedziby instytucji wysłano, przypomnijmy, 3 marca 2026 r. Czas ucieka nieubłaganie.