FAKTY, BEZ EMOCJI: UMK nie utrzymał statusu uczelni badawczej na lata 2027-2032

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ogłosiło wyniki 5 listopada 2026 roku. Osiem uczelni utrzymało status zdobyty w pierwszej edycji programu. Po raz pierwszy uzyskały go Politechnika Wrocławska oraz Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. W porównaniu z poprzednią edycją w gronie laureatów zabrakło UMK i Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

IDUB jest programem wspierającym rozwój badań, współpracy międzynarodowej i kształcenia akademickiego. UMK został jego laureatem w konkursie rozstrzygniętym w 2019 roku. Pierwsza edycja zapewniała wyróżnionym uczelniom w latach 2020-2026 coroczny dodatek odpowiadający 10 proc. subwencji z 2019 roku.

Zasady przejścia do kolejnej edycji przewidywały zmianę składu laureatów. Ministerstwo wyjaśniało przed rozstrzygnięciem, że co najmniej dwie uczelnie z pierwszej edycji nie otrzymają ponownie finansowania na poziomie przewidzianym dla laureatów. Oceniano zarówno realizację dotychczasowych planów, jak i plany na kolejne lata. Pozytywne oceny nie gwarantowały utrzymania miejsca w tej grupie. W określonych w przepisach okolicznościach o wyborze decydowała lista rankingowa.

UMK podał, że pozytywnie oceniono zarówno realizację pierwszej edycji, jak i przedstawiony plan rozwoju. Według relacji uczelni eksperci odnotowali postępy w badaniach, umiędzynarodowieniu i kształceniu doktorantów. Wskazali również nierównomierne tempo zmian organizacyjnych, zwłaszcza na początku programu, oraz potrzebę lepszego wsparcia badań, rozwoju kariery i współpracy między jednostkami akademickimi a administracją.

Uczelnia informuje też o niewielkich różnicach punktowych między uniwersytetami o szerokim profilu. W przeanalizowanych komunikatach UMK i ministerstwa z 5 listopada nie opublikowano jednak szczegółowej punktacji ani pełnego raportu dotyczącego UMK. Nie pozwalają one samodzielnie określić, jak duży dystans dzielił toruński uniwersytet od uczelni, które utrzymały status.

Skalę finansową można obliczyć na podstawie dokumentów resortu. W komunikacie z 21 maja 2026 roku subwencję UMK ustaloną według algorytmu określono na 674 129 700 zł. Oficjalne wyjaśnienia do drugiej edycji IDUB wskazują, że podstawą naliczania dodatku jest subwencja z 2026 roku obliczona według algorytmu, bez zwiększeń.

Porównanie obu wariantów, przy zastosowaniu tej samej podstawy, wygląda następująco:

Obliczenia własne na podstawie kwoty subwencji i zasad programu. Wariant 10 proc. przedstawia finansowanie, które wynikałoby z uzyskania statusu laureata. Wartości zaokrąglono.

Kwota około 323,6 mln zł opisuje różnicę między dwoma wariantami dodatkowego wsparcia w nowej edycji. Nie określa spadku całego budżetu UMK w porównaniu z poprzednimi latami. Takie porównanie wymagałoby uwzględnienia wszystkich przychodów uczelni oraz faktycznych kwot otrzymywanych wcześniej. Znaczenie ma również zmiana podstawy obliczeń: w pierwszej edycji dodatek odnoszono do subwencji z 2019 roku, w drugiej - do subwencji z 2026 roku. Samo zestawienie stawek 10 i 2 proc. nie pokazuje więc zmiany finansowania rok do roku, a jedynie jego skalę.

Osobną procedurą jest ewaluacja jakości działalności naukowej w poszczególnych dyscyplinach. W lipcowym komunikacie dotyczącym oceny za lata 2022-2025 UMK poinformował, że spośród 30 ocenianych dyscyplin pięć otrzymało kategorię A+, trzynaście kategorię A, dziesięć kategorię B+, a dwie kategorię B. Wyniki te opisują zróżnicowanie działalności naukowej uniwersytetu.

Nie należy automatycznie przypisywać im wyniku IDUB. Ministerstwo w zasadach drugiego konkursu wskazało, że podstawą kwalifikacji w zakresie kategorii naukowych były wyniki wcześniejszej ewaluacji, obejmującej lata 2017-2021. Ocena dyscyplin i wybór laureatów programu rozwojowego mają odrębne zasady i zakres.

UMK zapowiada kontynuowanie rozwoju profilu badawczego oraz wzmacnianie wsparcia w pozyskiwaniu grantów zewnętrznych. Szczegółowe skutki finansowe dla wewnętrznych konkursów i zespołów badawczych będą zależeć od podziału dostępnych środków przez uczelnię. Komunikat z 5 listopada nie zawiera szczegółowego planu ich rozdysponowania w nowej edycji.

KOMENTARZ:

Trzeba wziąć się w garść. Ten wynik powinien skłonić władze UMK do rzetelnej oceny dotychczasowych działań. Potrzebny jest publiczny plan poprawy, z terminami i wskazaniem osób odpowiedzialnych za jego realizację. Od uczelni o takich ambicjach można oczekiwać skutecznego zarządzania i odpowiedzialności za rezultaty. Teraz to władze uniwersytetu powinny pokazać, jakie wnioski wyciągną z tego rozstrzygnięcia. Nie ma sensu pastwić się nad uniwersytetem. Trzeba zjednoczyć się wokół niego i wspólnie pracować nad jego rozwojem. Silny UMK leży w interesie całego regionu.

Badawczy potencjał uczelni warto mocniej łączyć z potrzebami biznesu, tak aby wyniki badań przekładały się na rozwiązania wykorzystywane przez przedsiębiorców. Tutaj jest wiele miejsca na inicjatywę ze strony samych firm. Mogą zgłaszać konkretne problemy i wspólnie z naukowcami angażować się w projekty służące ich rozwiązaniu.

Budowanie takich relacji wymaga zaangażowania obu stron. Dlatego do działania warto dziś zaprosić również regionalny biznes, który może współtworzyć warunki rozwoju uczelni i korzystać z jej wiedzy.